تاریخ : پنجشنبه, ۱۱ تیر , ۱۴۰۵ Thursday, 2 July , 2026

اقتصاد کلان | پایگاه خبری جمهوریت - Part 3

۰۲اسفند
۳۰ ماه بلاتکلیفی در واردات خودروهای کارکرده / قانونی که اجرا نشد و بازاری که آرام نگرفت
بازار خودرو در انتظار یک تصمیم روشن

۳۰ ماه بلاتکلیفی در واردات خودروهای کارکرده / قانونی که اجرا نشد و بازاری که آرام نگرفت

بیش از دو سال از تصویب قانون ساماندهی صنعت خودرو و مجاز شدن واردات خودروهای کارکرده می‌گذرد، اما هنوز حتی یک دستگاه خودروی دست‌دوم به کشور وارد نشده است. در این مدت، بازار خودرو با جهش‌های قیمتی، التهاب‌های مقطعی و وعده‌های تکراری مواجه بوده و حالا پرسش اصلی این است: چرا قانونی که می‌توانست بخشی از التهاب بازار را مهار کند، در پیچ‌وخم سامانه‌ها و محدودیت‌ها متوقف مانده است؟

۲۸بهمن
دهک‌بندی یارانه‌ها زیر ذره‌بین؛ معیارها چیست و چرا اعتراض‌ها پایان ندارد؟
گزارش جمهوریت از سازوکار بحث‌برانگیز شناسایی پردرآمدها

دهک‌بندی یارانه‌ها زیر ذره‌بین؛ معیارها چیست و چرا اعتراض‌ها پایان ندارد؟

نظام شناسایی مشمولان یارانه در ایران بار دیگر به یکی از پرچالش‌ترین موضوعات اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است. در حالی که دولت اعلام می‌کند معیار «دهک‌بندی» دیگر مبنای حذف یارانه نیست و شاخص‌های جدیدی جایگزین شده، موج اعتراض‌ها درباره دقت این شاخص‌ها، شفافیت داده‌ها و عدالت در توزیع منابع همچنان ادامه دارد. این گزارش با بررسی سازوکار دهک‌بندی، تغییرات اخیر، اظهارات مسئولان و دیدگاه کارشناسان، تصویری روشن از یکی از مهم‌ترین مناقشات سیاست رفاهی کشور ارائه می‌دهد.

۲۷بهمن
مافیای خودرو در برابر اراده دولت و مجلس؛ چرا واردات آزاد نمی‌شود و مردم همچنان گروگان‌اند؟
پشت‌پرده بن‌بست واردات خودرو؛ وقتی قانون هست اما اجرا نیست

مافیای خودرو در برابر اراده دولت و مجلس؛ چرا واردات آزاد نمی‌شود و مردم همچنان گروگان‌اند؟

در حالی که رئیس مجلس از توافق دولت و قوه مقننه برای واردات خودرو در سال آینده خبر می‌دهد و تأکید می‌کند اراده رئیس‌جمهور بر شکستن قفل بازار خودرو است، تجربه سال‌های گذشته یک پرسش تلخ را دوباره زنده کرده است: اگر اراده وجود دارد، چرا انحصار همچنان پابرجاست؟ بازاری که دهه‌هاست در قبضه شبکه‌ای پیچیده از منافع، رانت و تصمیمات مبهم قرار دارد و نتیجه آن برای مردم چیزی جز خودروهای گران، بی‌کیفیت و ناایمن نبوده است.

۱۴بهمن
با جهش ۶۰ هزار تومانی؛ مجلس نرخ ارز را در بودجه ۱۴۰۵ تثبیت کرد پذیرش رسمی دلار بالای ۱۲۰ هزار تومان و پیامدهای سنگین آن برای اقتصاد و معیشت
تصمیمی که بازار را شوکه کرد و دولت را به «نرخ بالای ارز» متعهد ساخت

با جهش ۶۰ هزار تومانی؛ مجلس نرخ ارز را در بودجه ۱۴۰۵ تثبیت کرد پذیرش رسمی دلار بالای ۱۲۰ هزار تومان و پیامدهای سنگین آن برای اقتصاد و معیشت

مجلس شورای اسلامی با افزایش بی‌سابقه نرخ ارز در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، عملاً کف جدیدی برای دلار تعریف کرد؛ تصمیمی که نه‌تنها پیام روشنی به بازارها درباره آینده نرخ ارز می‌دهد، بلکه به‌معنای پذیرش رسمی این واقعیت است که دولت و حاکمیت اقتصادی کشور، دیگر هیچ سناریویی برای بازگشت ارز به سطوح پایین‌تر متصور نیستند. افزایش نرخ ارز از ۷۵ هزار تومان به ۱۲۳ هزار تومان، تنها یک عدد در جداول بودجه نیست؛ بلکه نقطه عطفی در سیاست‌گذاری اقتصادی و آغاز موج جدیدی از تبعات تورمی، مالی و اجتماعی است.

۱۲بهمن
تهدید به توقف تولید برای گران‌فروشی؛ ایران‌خودرو چگونه ۵۰ سال یک ملت را گروگان گرفته است؟
خودروسازی ایران؛ انحصار، تهدید، گرانی و جانِ ارزان مردم

تهدید به توقف تولید برای گران‌فروشی؛ ایران‌خودرو چگونه ۵۰ سال یک ملت را گروگان گرفته است؟

وقتی قائم‌مقام ایران‌خودرو با صراحت اعلام می‌کند «اگر افزایش قیمت‌ها تأیید نشود، تولید را متوقف می‌کنیم»، دیگر با یک بنگاه صنعتی طرف نیستیم؛ با گروگان‌گیری رسمی یک ملت مواجه‌ایم. صنعتی که نیم‌قرن با انحصار، رانت و حمایت دولتی زیسته، امروز نه‌تنها پاسخگوی کیفیت، ایمنی و قیمت نیست، بلکه دولت و مردم را نیز به توقف تولید تهدید می‌کند. پرسش روشن است: تا چه زمانی قرار است جان و جیب مردم، هزینه بقای یک صنعت ناکارآمد باشد؟

۱۱بهمن
آزمون مسئولیت‌پذیری دولت در برابر معیشت؛ حذف ارز ترجیحی، اصلاح ساختاری یا جابه‌جایی فشار؟
اقتصاد سیاسی حذف ارز ترجیحی در ایران

آزمون مسئولیت‌پذیری دولت در برابر معیشت؛ حذف ارز ترجیحی، اصلاح ساختاری یا جابه‌جایی فشار؟

حذف ارز ترجیحی، اگرچه در ظاهر می‌تواند گامی در مسیر اصلاح ساختارهای ناکارآمد اقتصاد ایران تلقی شود، اما تنها زمانی به «اصلاح» می‌انجامد که دولت مسئولیت کامل پیامدهای آن را بر عهده بگیرد. در غیر این صورت، این تصمیم نه درمان، بلکه جابه‌جایی هزینه‌هاست؛ انتقال فشاری که پیش‌تر در لایه‌های پنهان سیاست ارزی و رانت‌های ساختاری نهفته بود، به سطح زندگی روزمره مردم. موفقیت یا شکست این سیاست، نه با اعلام رقم یارانه، بلکه با حفظ قدرت خرید، کاهش نااطمینانی اقتصادی و بازسازی اعتماد عمومی سنجیده خواهد شد.

۰۸بهمن
اوج‌گیری دوباره دلار و طلا در سایه خاموشی اینترنت و نگرانی‌های بین‌المللی
دلار در آستانه رکورد جدید | طلای ۱۸ عیار و سکه به قله‌های تاریخی رسید | کسب‌وکارها و اینترنت نیمه‌جان

اوج‌گیری دوباره دلار و طلا در سایه خاموشی اینترنت و نگرانی‌های بین‌المللی

بازار ارز و طلا در روزهای اخیر مجدداً اوج گرفت؛ دلار از ۱۴۵ هزار تومان عبور کرد و هر گرم طلای ۱۸ عیار به ۱۸ میلیون و ۱۵۶ هزار تومان رسید. قطع اینترنت، تورم بالا و تنش‌های بین‌المللی، اقتصاد ایران را بیش از پیش تحت فشار قرار داده است.

۰۸بهمن
چرا برق ایران کم می‌آید؟ | تحلیل جامع از عوامل ناترازی برق و راهکارهای عبور از بحران

چرا برق ایران کم می‌آید؟ | تحلیل جامع از عوامل ناترازی برق و راهکارهای عبور از بحران

ایران در سال‌های اخیر با ناترازی گسترده برق مواجه شده است؛ وضعیتی که دیگر فقط به تابستان و فصل اوج مصرف محدود نمی‌شود، بلکه تبدیل به بحران ساختاری شده است. این ناترازی حاصل یک مجموعه پیچیده از عوامل اقتصادی، محیطی و مدیریتی است که اگر مورد توجه اساسی قرار نگیرد، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی عمیق‌تری را رقم خواهد زد.

۰۷بهمن
وقتی سهم استان‌ها آب می‌رود | روایت دیوان محاسبات از انحراف در پرداخت حقوق دولتی معادن و ضربه به توسعه متوازن

وقتی سهم استان‌ها آب می‌رود | روایت دیوان محاسبات از انحراف در پرداخت حقوق دولتی معادن و ضربه به توسعه متوازن

گزارش تازه دیوان محاسبات کشور نشان می‌دهد سهم قانونی استان‌ها از درآمد معادن، برخلاف تصریح قانون، در بودجه ۱۴۰۳ به‌شدت کاهش یافته است. کاهش این سهم نه ناشی از افت درآمد معادن، بلکه حاصل یک تغییر ظاهراً فنی اما اثرگذار در جداول بودجه است؛ تغییری که می‌تواند اهداف توسعه متوازن منطقه‌ای را با چالش جدی مواجه کند.

۰۶بهمن
نیم‌ساعت اینترنت، یک صف طولانی؛ روایت محدودیتی که تجارت را زمین‌گیر می‌کند
وقتی «دسترسی» تبدیل به امتیاز می‌شود

نیم‌ساعت اینترنت، یک صف طولانی؛ روایت محدودیتی که تجارت را زمین‌گیر می‌کند

صفی از تجار و فعالان اقتصادی با کارت ملی، کارت عضویت اتاق بازرگانی و یک تعهدنامه کتبی؛ نه برای وام، نه برای ارز، بلکه فقط برای ۳۰ دقیقه دسترسی به اینترنت جهانی. تصویری که طی روزهای اخیر در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد، تنها یک خبر عجیب نبود؛ نشانه‌ای عینی از فشاری پنهان اما مستمر که سال‌هاست بر شریان تجارت کشور وارد می‌شود.

۱۴دی
حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی؛ جراحی اقتصادی یا شوک معیشتی؟ بررسی لایه‌های پنهان تصمیم دولت در بازار نهاده‌های دامی و کالاهای اساسی
وقتی اصلاح یک سیاست پرهزینه به نقطه تصمیم می‌رسد

حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی؛ جراحی اقتصادی یا شوک معیشتی؟ بررسی لایه‌های پنهان تصمیم دولت در بازار نهاده‌های دامی و کالاهای اساسی

با جدی‌تر شدن زمزمه‌های حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی، یکی از پرچالش‌ترین سیاست‌های اقتصادی سال‌های اخیر دوباره به کانون توجه افکار عمومی بازگشته است. دولتی که مدعی است برای قطع رانت، شفاف‌سازی زنجیره تأمین و رساندن یارانه به مصرف‌کننده نهایی چاره‌ای جز این تصمیم ندارد، حالا با این پرسش جدی روبه‌روست: آیا حذف ارز ترجیحی بدون ایجاد شوک قیمتی و فشار مضاعف بر سفره مردم ممکن است؟

۱۴دی
کالابرگ؛ بازگشت یک ابزار قدیمی با مأموریتی تازه / آیا وعده پوشش ۸۰ میلیونی به عدالت معیشتی می‌رسد؟
سیاست‌های حمایتی دولت در آزمون معیشت

کالابرگ؛ بازگشت یک ابزار قدیمی با مأموریتی تازه / آیا وعده پوشش ۸۰ میلیونی به عدالت معیشتی می‌رسد؟

با جدی‌تر شدن فشارهای معیشتی و استمرار تورم در کالاهای اساسی، سیاست «کالابرگ» بار دیگر به یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوی اقتصادی دولت و جامعه تبدیل شده است؛ سیاستی که حالا بنا به اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، قرار است ۸۰ میلیون ایرانی را پوشش دهد و تنها دهک بالای درآمدی از آن کنار گذاشته شود. اما کالابرگ دقیقاً چیست، چه سابقه‌ای در اقتصاد ایران دارد، تا چه اندازه مؤثر بوده و برای اثربخشی بیشتر آن چه الزاماتی پیش روی دولت و دستگاه‌های اجرایی، به‌ویژه وزارت جهاد کشاورزی قرار دارد؟

۰۷دی
زارع: یارانه‌های ارزی باید به بن کالا تبدیل و مستقیم به مردم پرداخت شود

زارع: یارانه‌های ارزی باید به بن کالا تبدیل و مستقیم به مردم پرداخت شود

رحیم زارع، عضو کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۵ و کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، با تأکید بر ضرورت حذف واسطه‌ها و دلالی، پیشنهاد داد که یارانه‌های ارزی دولت به جای پرداخت نقدی، به صورت بن کالا به مردم اختصاص یابد تا عدالت در توزیع برقرار و تولید داخلی حمایت شود.

۰۶دی
بودجه ۱۴۰۵؛ تاج‌گردون: تلاش مجلس برای افزایش حقوق و بهبود معیشت مردم با همکاری دولت

بودجه ۱۴۰۵؛ تاج‌گردون: تلاش مجلس برای افزایش حقوق و بهبود معیشت مردم با همکاری دولت

دکتر غلامرضا تاج‌گردون از روند بررسی کلیات بودجه ۱۴۰۵، دغدغه‌های نمایندگان و برنامه‌های اصلاحی برای ارتقای عدالت اجتماعی و تامین منابع اقتصادی خبر داد.

۰۳دی
ناترازی ۱۲۵۸ هزار میلیارد تومانی بودجه ۱۴۰۳؛ چگونه آینده‌فروشی، دولت را بدهکار و اقتصاد را ناتراز کرد؟
زنگ خطر دیوان محاسبات برای پایداری مالی دولت؛

ناترازی ۱۲۵۸ هزار میلیارد تومانی بودجه ۱۴۰۳؛ چگونه آینده‌فروشی، دولت را بدهکار و اقتصاد را ناتراز کرد؟

گزارش دیوان محاسبات کشور از عملکرد بودجه ۱۴۰۳، پرده از یکی از عمیق‌ترین ناترازی‌های مالی سال‌های اخیر برمی‌دارد؛ جایی که کسری تراز عملیاتی دولت، برخلاف پیش‌بینی ۲۸۰ هزار میلیارد تومانی، با انحرافی ۳۴۸ درصدی به رقم بی‌سابقه ۱۲۵۸ هزار میلیارد تومان رسیده است. بخش عمده این کسری نه از مسیر اصلاح ساختار هزینه‌ها، بلکه با فروش دارایی‌های آینده، انتشار گسترده اوراق بدهی و برداشت‌های مکرر از صندوق توسعه ملی جبران شده؛ مسیری که به گفته دیوان محاسبات، پایداری مالی دولت و ثبات اقتصاد کلان کشور را با تهدیدی جدی مواجه کرده است