تاریخ : پنجشنبه, ۱۱ تیر , ۱۴۰۵ Thursday, 2 July , 2026
3

ادعای حل مشکل فرونشست زمین در ده سال | آرمانگرایی یا ناآگاهی از عمق فاجعه؟

  • کد خبر : 265617
  • ۲۹ شهریور ۱۴۰۴ - ۱۶:۲۴
ادعای حل مشکل فرونشست زمین در ده سال | آرمانگرایی یا ناآگاهی از عمق فاجعه؟
اظهارات اخیر آقای آقامیری، عضو شورای اسلامی شهر تهران، درباره «امکان حل مشکل فرونشست زمین در مدت ده سال» واکنش‌های گسترده‌ای در میان متخصصان و دغدغه‌مندان محیط زیست برانگیخته است. واقعیت اما این است که فرونشست، بحرانی غیرقابل بازگشت و حاصل دهه‌ها سوءمدیریت منابع آبی است؛ بحرانی که با شعار و پروژه‌های عمرانی صِرف، درمان نخواهد شد.

جمهوریت – ناصر تبریزی نوشت:

ایران؛ پایتخت فرونشست زمین در جهان

براساس داده‌های مرکز تحقیقات علوم زمین آلمان (GFZ) و ناسا، ایران در صدر کشورهای درگیر با فرونشست قرار دارد. بیش از ۳۰۰ دشت کشور در وضعیت بحرانی و ممنوعه‌اند.
• دشت تهران–ورامین سالانه حدود ۲۵ سانتی‌متر فرونشست دارد.
• دشت زرند کرمان با بیش از ۳۰ سانتی‌متر در سال، رکورددار جهانی است.
• دشت‌های مشهد، اصفهان، همدان و کبودرآهنگ نیز سالانه بیش از ۱۰ سانتی‌متر فرونشست را تجربه می‌کنند.

این پدیده غیرخطی و غیرقابل بازگشت است؛ زمینی که نشست می‌کند، دیگر هرگز به حالت نخست بازنمی‌گردد.

 

ریشه بحران: ورشکستگی آبی، نه مشکل مهندسی

برخلاف تصور رایج، فرونشست یک معضل صرفاً ژئوتکنیکی نیست که بتوان آن را با «تزریق بتن» یا اقدامات عمرانی مشابه حل کرد. علت اصلی بحران، برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی است.
• از ۶۰۹ دشت کشور، بیش از ۴۰۰ دشت ممنوعه و بحرانی هستند.
• سالانه بیش از ۱۳۰ درصد از منابع آب تجدیدپذیر مصرف می‌شود؛ یعنی کشور سرمایه اصلی خود را می‌بلعد.

فرونشست در حقیقت علامت بیماری اصلی یعنی ورشکستگی آبی است. بدون اصلاح مدیریت آب و کشاورزی، صحبت از حل فرونشست در ده سال، چیزی جز تسکین موقت برای بیماری سرطان پیشرفته نیست.

 

پیامدهای ملی و فاجعه‌بار

فرونشست تنها ترک‌خوردن چند ساختمان نیست؛ این پدیده پیامدهایی عمیق و غیرقابل جبران دارد:
• نابودی زیرساخت‌ها: خطوط ریلی، جاده‌ها، پل‌ها و شبکه‌های انتقال نفت، گاز و برق در معرض شکست دائمی‌اند.
• از دست رفتن ظرفیت آبخوان‌ها: خاک متراکم‌شده دیگر هیچ‌گاه توان ذخیره‌سازی آب را بازنمی‌یابد.
• تهدید امنیت غذایی: نابودی دشت‌های حاصلخیز یعنی ضربه مستقیم به سفره میلیون‌ها ایرانی.

 

چرا وعده ده‌ساله غیرعلمی است؟

حتی اگر از فردا برداشت آب‌های زیرزمینی متوقف شود، دهه‌ها زمان لازم است تا بخشی از تعادل به آبخوان‌ها بازگردد. فرونشست، بازگشت‌پذیر نیست؛ می‌توان تنها روند آن را کند کرد. این بحران نیازمند تحول ساختاری در مدیریت آب و کشاورزی است، نه یک پروژه عمرانی زودبازده.

 

راه نجات چیست؟

برای خروج از این بن‌بست تاریخی، اقدامات زیر ضروری است:
1. اصلاح الگوی کشت در مقیاس ملی و کاهش جدی مصرف آب در کشاورزی.
2. نوسازی و بهینه‌سازی شبکه‌های آبیاری.
3. توقف کامل حفر چاه‌های جدید و برخورد قاطع با چاه‌های غیرمجاز.
4. مدیریت تقاضا و اصلاح الگوی مصرف.
5. مهم‌تر از همه، عزم ملی و فراجناحی پایدار برای دست‌کم چند دهه آینده.

 

جمع‌بندی و پیشنهاد به اعضای شورای شهر و نمایندگان مجلس شورای اسلامی

جناب آقای آقامیری! بحران فرونشست در ایران محصول سال‌ها سیاست‌گذاری غلط و بی‌توجهی به هشدارهای علمی است. ادعای حل آن در ده سال، یا از ناآگاهی سرچشمه می‌گیرد یا از تلاش برای شانه خالی کردن از مسئولیت‌های گذشته و حال مجلس و شورای شهر و ….

راهکار واقعی، نه در وعده‌های غیرعلمی، بلکه در تصویب قوانین بازدارنده، اصلاح الگوی کشت و نظارت جدی بر اجرای قانون توزیع عادلانه آب است. ایران در حال فرونشست است؛ زمان برای شعارپردازی به پایان رسیده است.

 

منابع:
• گزارش‌های سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور
• داده‌های مرکز تحقیقات علوم زمین آلمان (GFZ)
• مطالعات ناسا درباره فرونشست خودایران
• آمار شرکت مدیریت منابع آب ایران
• تحلیل‌های کارشناسانی چون دکتر محمد درویش و دکتر عزت‌الله رئیسی

 

بیشتر بخوانید:

لینک کوتاه : https://jomhouriat.ir/?p=265617

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0