جمهوریت – تحریریه اقتصادی: چشمانداز نابسامان بازار پروتئینها
طی ماههای اخیر، بازار کالاهای اساسی ایران با افزایشهای پیدرپی قیمت مواجه شده و این موضوع بخش مهمی از سبد غذایی خانوارها را با چالش مواجه کرده است. یکی از مهمترین محورهای این التهاب، بحث حذف ارز ترجیحی برای واردات نهادههای دامی است؛ تصمیمی که مسئولان اقتصادی دولت آن را در راستای اصلاحات ساختاری میدانند، اما تولیدکنندگان و کارشناسان بازار آن را تهدیدی جدی برای ثبات قیمتها میدانند. 
ارز ترجیحی که پیشتر برای واردات نهادههای دامی نظیر ذرت، کنجاله سویا و سایر اقلام اساسی تخصیص مییافت، با نرخ پایینتر از بازار ارز مبادلهای ارائه میشد تا هزینه تولید گوشت و مرغ برای تولیدکنندگان کاهش یافته و این کاهش نهایتاً به قیمت نهایی مصرفکننده منتقل شود. حذف این ارز، به معنای افزایش هزینههای تولید و احتمال رشد قیمتها در بازار است. 
هشدار درباره شوک قیمتی
رئیس شورای تأمین دام کشور
منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، یکی از صریحترین اظهار نظرها را در این زمینه ارائه داده است. وی تاکید کرده که حذف ارز ترجیحی میتواند نخستین ضربه اساسی را به بخش تولید وارد کند. به گفته وی، این سیاست باعث افزایش ناگهانی قیمت تمامشده تولید گوشت میشود و اگر دولت مسیر کنونی را ادامه دهد، قیمت گوشت قرمز، مرغ و حتی لبنیات با جهش قابلتوجهی روبهرو خواهد شد. 
پوریان تاکید کرده که ارز ترجیحی یکی از متغیرهای حساس و کلیدی در بخش تولید دام و طیور است و حذف ناگهانی آن، بدون جایگزین مناسب، میتواند به بحران در بازار کالاهای پروتئینی منجر شود. وی پیشنهاد داده که به جای حذف کامل، محدودسازی یا بخشبندی این ارز بررسی شود تا از ایجاد شوک قیمتی جلوگیری شود. 
واکنش بازار و وضعیت فعلی قیمتها
افزایش محسوس قیمت گوشت
گزارشهای میدانی حاکی از آن است که در بازار آزاد برخی اقلام گوشت قرمز به حدود ۱٫۵ میلیون تومان برای هر کیلوگرم نزدیک شدهاند؛ افزایش چشمگیر که فعالان بازار آن را با افزایش هزینه نهادههای دامی و کاهش عرضه دام زنده مرتبط میدانند. 
این افزایش قیمت نه تنها به بخش تولید داخل آسیب زده، بلکه قیمت گوشت وارداتی را نیز تحت تاثیر قرار داده است، زیرا واردات نیز عمدتاً با ارز مبادلهای یا آزاد انجام میشود و حذف ارز ترجیحی هزینه تمامشده محصولات وارداتی را افزایش داده است. 
تحلیل کارشناسان: پیامدهای حذف ارز ترجیحی
۱. افزایش هزینههای تولید
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که حذف ارز ترجیحی به معنای افزایش محسوس هزینههای تولید برای دامداران و مرغداران است. نهادههایی که پیشتر با نرخ ترجیحی وارد میشدند، اکنون باید با نرخ ارز مبادلهای یا آزاد تامین شوند که این موضوع هزینه خوراک دام و طیور را به شدت افزایش میدهد. 
برخی تحلیلگران حتی برآورد کردهاند که این افزایش میتواند تولیدکنندگان را در تصمیمگیری برای پرواربندی جدید دچار تردید کند یا برخی از آنها را مجبور به محدود کردن فعالیتهای خود نماید، وضعیتی که در نهایت منجر به کاهش تولید و افزایش قیمتها خواهد شد. 
۲. افزایش تورم غذایی و فشار بر مصرفکنندگان
اقتصاددانان متعدد نیز نسبت به پیامدهای تورمی حذف ارز ترجیحی هشدار دادهاند. به گفته برخی تحلیلگران بینالمللی، حذف این نوع ارز یارانهای میتواند تحت شرایط اقتصادی فعلی ایران و با توجه به کاهش ارزش ریال، فشار تورمی بیشتری بر بازار کالاهای اساسی وارد آورد و سفره خانوارها را بیش از پیش کوچک کند. 
این کارشناسان معتقدند که هرچند حذف ارز ترجیحی از منظر اقتصادی ممکن است به کاهش رانت کمک کند، اما بدون جایگزین یارانهای مناسب برای مصرفکنندگان، این تغییر سیاستی میتواند دشواریهای معیشتی را تشدید کند. 
۳. تجربههای گذشته و درسهای اقتصادی
تجربه حذف ارز ترجیحی در بخشهای دیگر نیز نشان داده است که چنین اصلاحاتی ممکن است در کوتاهمدت باعث نوسانات قیمتی شود. بسیاری از اقتصاددانان بر این باورند که برای جلوگیری از بیثباتی بازار، اصلاحات ارزی باید به صورت مرحلهای و همراه با حمایتهای هدفمند از تولیدکنندگان و مصرفکنندگان انجام شود. 
صنعت طیور و تولید مرغ: چالش جدی تامین نهادهها
صنعت طیور نیز بهشدت تحت فشار افزایش هزینه نهادهها قرار دارد. گزارشهای تحلیلی نشان میدهد بحران تامین موادی مانند کنجاله سویا که نقش اساسی در تغذیه مرغ دارد، باعث شده تولیدکنندگان مجبور شوند برای تامین خوراک دام به بازار آزاد مراجعه کنند که در آن قیمتها تا دو برابر نرخ رسمی افزایش یافتهاند. 
این وضعیت علاوه بر افزایش هزینههای تولید، موجب نارضایتی مرغداران شده و برخی از آنها از کاهش جوجهریزی و کاهش عرضه در بازار صحبت کردهاند، موضوعی که میتواند قیمت مرغ را نیز به شکلی محسوس افزایش دهد. 
راهکارهای پیشنهادی برای مدیریت شوک قیمتی
۱. بازنگری در سیاست ارز ترجیحی
برخی کارشناسان پیشنهاد میدهند به جای حذف کامل ارز ترجیحی، اصلاحات تدریجی، بخشبندی یا هدفمند کردن یارانهها در بخش نهادههای دامی اجرایی شود تا از شوک ناگهانی به تولید جلوگیری شود. 
۲. تقویت شبکه تامین نهادهها
بهبود شرایط واردات و توزیع نهادههای دامی برای جلوگیری از کمبود و نوسان قیمتها در بازار، یکی دیگر از راهکارهای مطرحشده است. ایجاد شفافیت در زنجیره تامین، افزایش ذخایر استراتژیک و تسهیل دسترسی تولیدکنندگان به خوراک دام میتواند کمککننده باشد. 
۳. حمایت مستقیم از مصرفکنندگان
برخی اقتصاددانان نیز تاکید دارند که اگر قرار است یارانهها حذف شوند، باید یارانه مستقیم به مصرفکننده پرداخت شود تا قدرت خرید خانوارها حفظ شود و تاثیر تورمی کاهش یابد. 
چشمانداز آینده
حذف ارز ترجیحی نهادههای دامی یکی از بحثبرانگیزترین تصمیمات اقتصادی اخیر بوده که پیامدهای آن تاکنون در بازار گوشت و مرغ قابل مشاهده است. افزایش قیمتها، فشار بر تولیدکنندگان، نگرانی درباره تورم غذایی و چالشهای تامین نهادهها از مهمترین اثرات این تصمیم هستند. مسئولان اقتصادی دولت تلاش دارند با ابزارهای جایگزین مانند پرداخت یارانه مستقیم و تسهیلات بانکی به تولیدکنندگان از اثرات مستقیم این تغییر بکاهند، اما واقعیت این است که بدون مدیریت دقیق و سیاستگذاری هدفمند، بازار کالاهای اساسی با نوسانات بیشتری روبهرو خواهد بود.
- پزشکیان! فیلترینگ برای مردم، اینترنت آزاد برای خواص | این بود عدالتِ وعدهها؟»
- ضرغامی: فیلترینگ کمکی به حل مسائل نمیکند
- «لوکیشنگیت | رسوایی دیجیتال ستار هاشمی و واقعیت تلخ اینترنت طبقاتی در ایران»
- دستور پزشکیان برای سیاه کردن سیمکارتهای سفید
- ناگفته های جنگ با اسرائیل از زبان پاکپور فرمانده کل سپاه
- سرنوشت سهمیههای ذخیره شده در کارت سوخت با سهنرخی شدن بنزین
- بنزین در ایران؛ از کوپن تا کارت سوخت / روایت ۴ دهه قیمتگذاری و آینده سیاستهای مصرف
