جمهوریت – تحریریه بین الملل- امید امیری زنجانی:
یک اقدام بیسابقه؛ چرا این اتفاق «معمولی» نیست؟
آنچه در ونزوئلا رخ داد، صرفاً بازداشت یک مقام سیاسی نیست. برای نخستینبار در دوران معاصر، یک رئیسجمهور مستقر بدون جنگ رسمی، بدون مجوز شورای امنیت و بدون سازوکارهای استرداد قضایی، مستقیماً توسط یک قدرت خارجی ربوده میشود.
این اقدام، حتی با استانداردهای مداخلهگرایانه ایالات متحده نیز بیسابقه است و از کودتاهای نرم، تحریمهای فلجکننده و عملیات پنهان، یک گام جلوتر میرود: حذف فیزیکی رأس حاکمیت یک کشور مستقل.
واکنشها؛ اجماع جهانی علیه یک بدعت خطرناک
تقریباً بلافاصله پس از انتشار خبر و تصاویر:
• دولتها و نهادهای بینالمللی این اقدام را نقض آشکار منشور سازمان ملل توصیف کردند.
• در آمریکای لاتین، این رویداد بهعنوان بازگشت رسمی آمریکا به سیاست مداخله مستقیم و عریان تعبیر شد.
• حتی در داخل ایالات متحده، صداهای معترض بلند شد؛ از سناتورهایی که آن را «ماجراجویی خارجی برای پوشاندن شکستهای داخلی» دانستند تا مقامات شهری که صراحتاً این اقدام را عمل جنگی و مصداق تروریسم دولتی خواندند.
این حجم از مخالفت نشان میدهد که مسئله، صرفاً «مادورو» نیست؛ بلکه اصل حاکمیت کشورها زیر سؤال رفته است.
از منظر حقوق بینالملل؛ چرا این اقدام غیرقابل دفاع است؟
بر اساس اصول بنیادین حقوق بینالملل:
• هیچ کشوری حق ندارد بدون مجوز شورای امنیت، از زور در خاک کشور دیگر استفاده کند.
• دستگیری یا ربایش مقام عالیرتبه یک دولت، نقض مستقیم اصل برابری حاکمیتها است.
• حتی وجود اتهامات کیفری (مانند قاچاق مواد مخدر یا تروریسم) مجوز اقدام نظامی فرامرزی نیست.
به بیان ساده، اگر این اقدام مشروع تلقی شود، هیچ رئیسجمهوری در جهان دیگر مصونیت نخواهد داشت؛ از آمریکای لاتین تا آسیا و حتی اروپا.
ترامپ بهدنبال چه بود؟ اهداف پنهان و آشکار
۱. سیاست داخلی آمریکا
ترامپ بارها نشان داده که بحران خارجی را ابزار مدیریت بحران داخلی میداند. در شرایطی که:
• شکافهای اجتماعی عمیقتر شده،
• اقتصاد آمریکا با چالشهای جدی مواجه است،
• و اعتبار بینالمللی واشنگتن کاهش یافته،
یک «اقدام نمایشی بزرگ» میتواند پایگاه رأی داخلی را دوباره بسیج کند.
۲. ونزوئلا؛ نفت، ژئوپلیتیک و پیام قدرت
ونزوئلا فقط یک کشور بحرانزده نیست؛
• بزرگترین ذخایر نفتی جهان را دارد،
• در حیاط خلوت سنتی آمریکا قرار گرفته،
• و نماد مقاومت ضدآمریکایی در منطقه است.
حذف مادورو، پیامی مستقیم به دیگر دولتهای مستقل منطقه است: هزینه نافرمانی بالا رفته است.
۳. ارسال پیام به جهان
ترامپ عملاً اعلام کرد:
«آمریکا دیگر منتظر قانون، سازمان ملل یا اجماع جهانی نمیماند.»
این پیام، شاید خطرناکترین بخش ماجرا باشد.
شورای امنیت؛ جلسهای پر سر و صدا، نتیجهای بینتیجه
هرچند بسیاری از کشورها خواستار نشست فوری شورای امنیت شدهاند، اما:
• وتوی آمریکا مانع هرگونه قطعنامه الزامآور خواهد شد.
• شورای امنیت بار دیگر ناتوانی خود در مهار قدرتهای بزرگ را نشان میدهد.
با این حال، هزینه سیاسی و تاریخی این اقدام برای آمریکا باقی خواهد ماند و پروندهای سنگین در حافظه دیپلماسی جهانی ثبت میشود.
آینده چه خواهد شد؟
🔹 ونزوئلا
• بیثباتی سیاسی
• احتمال درگیری داخلی
• تشدید مداخلات خارجی
🔹 جهان
• تضعیف نظم حقوقی بینالملل
• افزایش رقابتهای خشن قدرتهای بزرگ
• مشروعیتیافتن اقدامات مشابه توسط دیگر کشورها
🔹 خود ترامپ
اگر امروز مصون باشد، تاریخ و سیاست همیشه اینگونه باقی نمیماند. بسیاری از رهبران جهان، سالها بعد بابت تصمیمات مشابه:
• محاکمه شدهاند،
• یا دستکم در حافظه تاریخی بهعنوان ناقضان قانون ثبت شدهاند.
عبور از خط قرمز
ربایش نیکولاس مادورو فقط یک بحران سیاسی نیست؛ یک زلزله در بنیان نظم جهانی است. اگر رئیسجمهوری بتواند با تکیه بر قدرت نظامی، رئیسجمهور کشوری دیگر را از خانهاش خارج کند، آنگاه جهان وارد عصر تازهای میشود:
عصر قانون جنگل با پرچم دموکراسی.
و این، خطری است که پیامدهایش بسیار فراتر از ونزوئلا خواهد بود.
- پزشکیان! فیلترینگ برای مردم، اینترنت آزاد برای خواص | این بود عدالتِ وعدهها؟»
- ضرغامی: فیلترینگ کمکی به حل مسائل نمیکند
- «لوکیشنگیت | رسوایی دیجیتال ستار هاشمی و واقعیت تلخ اینترنت طبقاتی در ایران»
- دستور پزشکیان برای سیاه کردن سیمکارتهای سفید
- ناگفته های جنگ با اسرائیل از زبان پاکپور فرمانده کل سپاه
- سرنوشت سهمیههای ذخیره شده در کارت سوخت با سهنرخی شدن بنزین
- بنزین در ایران؛ از کوپن تا کارت سوخت / روایت ۴ دهه قیمتگذاری و آینده سیاستهای مصرف
