جمهوریت –تحریریه بینالملل؛ سیده مرضیه سادات رسول:
توافق اخیر ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای ازسرگیری بازرسیها بار دیگر بحث نقش نهادهای بینالمللی و نظم جهانی را پررنگ کرده است. اما پرسش اساسی اینجاست: آیا این پنجره دیپلماسی نتیجه حسننیت غرب است یا تنها واکنشی به فشار ساختارهای سلطه؟
تاکتیک دیپلماتیک یا پیروزی راهبردی؟
توافق فنی ایران و آژانس فرصتی تاکتیکی برای کاهش فشارهای بینالمللی فراهم کرده است. با این حال، تحلیل دقیق نشان میدهد که این توافق بیش از آنکه نشانه یک پیروزی راهبردی باشد، ابزاری موقت برای مدیریت فشارهای ساختاری است.
همزمانی حملات اسرائیل و محدودسازی ایران
همزمان با توافق ایران و آژانس، حملات اسرائیل به دوحه و صنعا انجام شد. این اقدام نشان داد که نظم منطقهای به سود بازیگران هژمونیک طراحی شده است. اسرائیل با هدفگیری متحدان ایران، هم قدرت نظامی خود را به رخ کشید و هم فضای سیاسی و دیپلماتیک تهران را محدود ساخت.
نهادهای بینالمللی؛ بازوی سلطه یا عامل عدالت؟
عملکرد آژانس بینالمللی انرژی اتمی و اتحادیه اروپا بار دیگر روشن کرد که این نهادها، در عمل بیش از آنکه حافظ عدالت باشند، به بازتولید سلطه غرب کمک میکنند. آنها توان واقعی مقابله با اقدامات فرامرزی بازیگرانی مانند اسرائیل را ندارند.
ایران در دوراهی تاکتیک و استراتژی
ایران در شرایطی دشوار قرار گرفته است؛ از یک سو ناچار به همکاری با آژانس برای کاهش فشارهاست و از سوی دیگر باید واکنش متحدان منطقهای خود را مدیریت کند. این وضعیت نشاندهنده محدودیتهای ساختاری کشورهایی است که در جنوب جهانی قرار دارند.
راهبرد چندلایه برای مهار سلطه
برای خروج از این چرخه، راهبرد ایران باید چندلایه و هوشمندانه باشد:
• همکاری مشروط و شفاف با آژانس همراه با تاکید بر حق پاسخ متقابل
• دیپلماسی فعال منطقهای برای مهار واکنش متحدان و جلوگیری از گسترش چرخه خشونت
• شبکهسازی و چانهزنی با قدرتهای خارج از بلوک غرب برای کاهش اثر هژمونی غرب
نتیجهگیری؛ پنجرهای در دل بحران
تجربه اخیر نشان میدهد پنجرههای دیپلماسی معمولاً در دل بحرانها باز میشوند. اما بدون درک ساختارهای نابرابر قدرت و مدیریت هوشمندانه آنها، حتی موفقیتهای ظاهری دیپلماتیک نیز به سرعت بیاثر میشوند. نظم بینالمللی موجود بهگونهای طراحی شده که کشورهای مستقل و بازیگران جنوب جهانی را در چرخهای از فشار و واکنش گرفتار کند.
بیشتر بخوانید:
- شطرنج خون و نفت | دستهایی که از بحران نان میخورند
- هنر در میدان سیاست| کنسرت شجریان و بازآفرینی فضای عمومی
- راه سوم ایران | دیپلماسی چندلایه برای عبور از انزوا و وابستگی
- یک قاب و سه روایت | پوتین، کیم و پزشکیان در رژه ملی چین چه پیامی به جهان دادند؟
- نظام ایران و مسیر ثبات: راهکارهایی برای روزهای پرچالش
- اعتماد عمومی در ایران زیر ذرهبین هابرماس
- ایران و اسرائیل : در لبه انفجار
- آیا عراقچی میتواند مکانیزم ماشه را متوقف کند
- اقتصاد ایران در نقطه حساس | سازش، مدیریت موقت یا بحران؟
