جمهوریت – تحریریه سیاسی: اگر خروج هیئتها در همان لحظه یک خبر بود، دو روز بعد باید آن را بهعنوان یک نشانه سیاسی خواند. اهمیت ماجرا صرفاً در عدد ۷۷ یا ۷۸ کشور نیست؛ اهمیت اصلی در تصویری است که از تریبون سازمان ملل ثبت شد: نخستوزیر رژیمی که تلاش میکرد روایت خود از جنگ را در مهمترین مجمع دیپلماتیک جهان عرضه کند، با خروج بخشی از هیئتها مواجه شد.
در روایت رسانههای داخلی، این اتفاق بهعنوان یک ضربه سیاسی و تبلیغاتی به نتانیاهو بازتاب یافت. معاون حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه ایران نیز پس از سخنرانی او، خروج ۷۷ هیئت را «گویاتر از هر سخنرانی» دانست و گفت جهان فریب روایتسازی را نمیخورد.
البته در تحلیل این رخداد باید میان خروج هیئتها و اعلام رسمی موضع دولتها تفاوت گذاشت؛ چراکه همه کشورهایی که در سالن حضور نداشتند الزاماً به یک دلیل سالن را ترک نکرده بودند. با این حال، همزمانی خروج تعداد زیادی از هیئتها با آغاز سخنرانی نتانیاهو، آن را به یک تصویر سیاسی پرمعنا تبدیل کرد.
نتانیاهو میخواست روایت جنگ را عوض کند؛ سالن روایت دیگری ساخت
نتانیاهو در سازمان ملل فقط درباره غزه سخن نگفت. ایران نیز یکی از محورهای اصلی سخنان او بود. او از حمله به تأسیسات هستهای ایران دفاع کرد و آن را تصمیمی دشوار اما از نظر خودش ضروری توصیف کرد. این اظهارات در شرایطی مطرح شد که جنگ و تجاوز نظامی علیه ایران همچنان در مرکز مناقشات منطقهای قرار دارد.
اینجاست که تصویر سالن اهمیت پیدا میکند.
نتانیاهو پشت تریبون تلاش میکرد عملیات نظامی اسرائیل را در چارچوب روایت امنیتی این رژیم توضیح دهد؛ اما بخشی از نمایندگان کشورها با ترک سالن، عملاً حاضر نشدند در همان لحظه مخاطب این روایت باشند.
این رفتار را نمیتوان بهتنهایی معادل تغییر موضع همه آن کشورها دانست؛ اما از منظر ارتباطات سیاسی، یک واقعیت روشن وجود دارد: تصویر خروج هیئتها از سالن، بر تصویرسازی مورد نظر نتانیاهو غلبه کرد.
وقتی صندلیهای خالی از سخنران بیشتر دیده شدند
شاید مهمترین شکست تبلیغاتی این سخنرانی همینجا رقم خورد.
نتانیاهو آمده بود تا از یک تریبون جهانی برای بازتعریف جنگ استفاده کند؛ اما قابهای تصویری، به جای متن سخنرانی، صندلیهای خالی را برجسته کردند. رسانههای داخلی نیز همین تصویر را به مرکز روایت خود تبدیل کردند. مهر از «خشم نتانیاهو از سخنرانی برای صندلیهای خالی» نوشت و تسنیم نیز با تیتر «عالیجناب صندلیهای خالی!» همین وجه نمادین ماجرا را برجسته کرد.
حتی در داخل ساختار سیاسی اسرائیل نیز این صحنه بیواکنش نماند. احمد طیبی، نماینده عرب کنست، با اشاره به خروج هیئتها از «کوچ اجباری از سالن» سخن گفت و آن را «دستاورد بینالمللی دیگر برای نتانیاهو» توصیف کرد؛ تعبیری که بهطور کنایهآمیز از ادبیات اسرائیل درباره کوچ اجباری فلسطینیان استفاده میکرد.
از غزه تا ایران؛ مسئلهای که دیگر نمیتوان آن را از هم جدا کرد
سخنرانی نتانیاهو را نمیتوان جدا از کارنامه جنگی رژیم صهیونیستی در غزه و رویارویی نظامی با ایران تحلیل کرد.
در روایت رسانههای داخلی، اسرائیل طی این دوره تلاش کرده است اقدامات نظامی خود را با ادبیاتی امنیتی و دفاعی توجیه کند؛ در مقابل، جمهوری اسلامی ایران بر تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل و جنایات صورتگرفته در منطقه تأکید کرده است.
در همین چارچوب، سخنان نتانیاهو درباره ایران در سازمان ملل اهمیت مضاعف داشت؛ زیرا او عملاً از اقدام نظامی علیه ایران دفاع کرد و آن را بخشی از سیاست امنیتی اسرائیل معرفی کرد. تسنیم نیز واکنش مقامهای ایرانی به این روایت را در همین چارچوب منتشر کرد؛ روایتی که تأکید داشت تریبون سازمان ملل نباید به بلندگوی توجیه جنگ و تجاوز تبدیل شود.
از این منظر، خروج هیئتها صرفاً واکنشی به چند جمله از یک سخنرانی نبود؛ بلکه در فضای سیاسی موجود، بخشی از مناقشه بزرگتری بود که یک سوی آن تلاش اسرائیل برای توجیه عملیات نظامی و سوی دیگر آن تلاش کشورها و نهادهای مختلف برای برجستهکردن پیامدهای انسانی و حقوقی جنگ قرار دارد.
حتی متحدان اسرائیل هم نتوانستند قاب سالن را پر کنند
در میان کشورهایی که طبق روایت منتشرشده از سوی رسانههای داخلی در سالن باقی ماندند، نام آمریکا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، ایتالیا، هند، ژاپن، کانادا، استرالیا، روسیه و چین دیده میشود. از میان کشورهای عربی نیز امارات و بحرین در سالن حضور داشتند.
همین نکته نشان میدهد که نباید ماجرا را سادهسازی کرد و از «اجماع کامل جهان علیه اسرائیل» سخن گفت. تعدادی از قدرتهای مهم جهانی در سالن ماندند و به سخنان نتانیاهو گوش دادند.
اما از سوی دیگر، تعداد بالای هیئتهایی که از سالن خارج شدند نیز قابل چشمپوشی نیست؛ بهخصوص آنکه بنا بر گزارشهای منتشرشده، تعداد آنها نسبت به سال گذشته افزایش داشته است.
واکنش عصبی؛ بخش دیگری از ماجرا
واکنش نتانیاهو به خروج هیئتها نیز خود به بخشی از خبر تبدیل شد. او خطاب به نمایندگانی که هنوز در سالن بودند، با لحنی تند گفت اگر «بزدلهای بیشتری» هستند که سالن را ترک نکردهاند، خارج شوند.
این واکنش از یک جهت قابل توجه است: نتانیاهو نتوانست خروج هیئتها را نادیده بگیرد.
اگر خروج نمایندگان اتفاقی حاشیهای بود، میشد از کنار آن عبور کرد؛ اما تبدیلشدن آن به بخشی از سخنان نتانیاهو نشان داد که خود او نیز وزن سیاسی و رسانهای این صحنه را درک کرده است.
پس از آن نیز واکنشهای مختلف ادامه یافت؛ از جمله مراجعه سفیر رژیم صهیونیستی در سازمان ملل به میز هیئت ایرانی که تسنیم آن را در چارچوب تلاش تبلیغاتی اسرائیل برای جبران تبعات خروج دستهجمعی هیئتها تحلیل کرده است.
مسئلهای بزرگتر از یک سخنرانی
دو روز بعد، اهمیت این اتفاق را باید فراتر از یک «هو کردن دیپلماتیک» یا یک حاشیه رسانهای دید.
نتانیاهو به سازمان ملل رفت تا درباره جنگ، ایران و سیاستهای اسرائیل روایت خود را ارائه کند. اما بخشی از سالن در برابر این روایت واکنش عملی نشان دادند و خارج شدند. در ادامه نیز واکنشهای سیاسی به سخنرانی، از جمله اظهارات مقامهای ایرانی، نشان داد که روایت اسرائیل درباره جنگ با مخالفت جدی مواجه است.
از سوی دیگر، باقیماندن آمریکا و شماری از متحدان اروپایی و آسیایی اسرائیل نشان میدهد که این رژیم همچنان از حمایت سیاسی برخی دولتهای قدرتمند برخوردار است.
بنابراین شاید دقیقترین خوانش از آنچه در سازمان ملل رخ داد، نه «انزوای کامل اسرائیل» باشد و نه یک اتفاق تشریفاتی؛ بلکه نمایشی عینی از شکاف میان اسرائیل و بخشی از جامعه بینالمللی بر سر جنگ و نحوه مواجهه با آن است.
دو روز بعد؛ آنچه از سخنرانی نتانیاهو باقی مانده است
نتانیاهو احتمالاً میخواست از تریبون سازمان ملل تصویر یک رهبر جنگطلب اما مسلط بر صحنه ارائه کند؛ کسی که آمده است روایت خود را درباره ایران، غزه و امنیت اسرائیل به جهان عرضه کند.
اما دو روز بعد، آنچه بیش از جملات او در رسانهها بازنشر میشود، تصویر سالن نیمهخالی و هیئتهایی است که یکی پس از دیگری از مقابل تریبون او دور شدند.
این همان تناقضی است که اهمیت ماجرا را بیشتر میکند:
او برای دفاع از جنگ آمد؛ اما تصاویر سالن، بیش از سخنانش درباره واکنش به جنگ سخن گفتند.
و شاید به همین دلیل است که داستان آن سخنرانی هنوز تمام نشده است؛ چراکه مسئله فقط این نیست که نتانیاهو در سازمان ملل چه گفت، بلکه این است که جهان در برابر روایت او چه کرد.
