جمهوریت –تحریریه سیاسی: امیر احمدی:
ناطق نوری: تصرف سفارت اشتباه بزرگی بود
در مهرماه ۱۴۰۴، علیاکبر ناطق نوری در گفتوگویی تفصیلی با اکو ایران گفت:
«تصرف سفارت آمریکا بهعنوان “لانه جاسوسی” اشتباه بزرگی بود؛ بسیاری از گرفتاریها از همان نقطه آغاز شد.»
او تأکید کرد که برخی اقدامات مشابه، مانند حمله به سفارتخانههای عربستان و انگلستان نیز اشتباه بوده و کشور هنوز از تبعات آن رها نشده است.
به گفته ناطق نوری، در سالهای نخست انقلاب «ناپختگی و بیتجربگی در اداره کشور» موجب برخی تصمیمات پرهزینه شد.
علی مطهری: اشغال سفارت آمریکا کار غلطی بود
علی مطهری، نماینده پیشین مجلس، از معدود سیاستمدارانی است که صریحاً درباره تسخیر سفارت آمریکا گفته است:
«اشغال سفارت آمریکا کار غلطی بود و به منافع ملی کشور لطمه زد.»
او معتقد است که این اقدام موجب شد روابط ایران با جامعه بینالمللی برای دههها دچار چالش شود و فرصت گفتوگو از میان برود.
محسن هاشمی: حرکت افراطی که ایران را منزوی کرد
محسن هاشمی، فرزند ارشد هاشمی رفسنجانی و رئیس پیشین شورای شهر تهران، در یکی از گفتوگوهای خود تصریح کرد:
«انزوای بینالمللی ایران ناشی از حرکت افراطی تسخیر سفارت بود.»
او افزود که آیتالله هاشمی رفسنجانی نیز در همان روزهای نخست انقلاب، نسبت به تبعات این اقدام هشدار داده و خواستار رویکردی عقلانیتر در مواجهه با بحرانها بوده است.
ابراهیم اصغرزاده: کشور نباید گروگان تسخیر سفارت میماند
ابراهیم اصغرزاده، از دانشجویان تسخیرکننده سفارت، سالها بعد از منظر تاریخی به نقد این رویداد پرداخت و گفت:
«ما در تلهی مسیر تسخیر سفارت افتادیم… کشور را نباید گروگان این حادثه میکردیم.»
او همچنین اظهار داشته است که «نباید اجازه میدادیم ماجرا ۴۴۴ روز طول بکشد» و بابت طولانی شدن آن «حاضر بودم عذرخواهی کنم».
عباس ملکی: اقدامی مغایر با اصول بینالمللی
عباس ملکی، عضو هیئت ایرانی در مذاکرات قطعنامه ۵۹۸، با دیدگاهی حقوقیتر به ماجرا نگاه کرده و گفته است:
«در ماجرای ۱۳ آبان ۵۸، ایران اقدامی مغایر با کنوانسیونهای وین و ژنو انجام داد که تبعات حقوقی و سیاسی سنگینی داشت.»
ملکی تأکید کرده است که این اقدام باعث تضعیف موقعیت بینالمللی ایران در سالهای آغازین انقلاب شد.
دولت موقت و مخالفتهای اولیه
دولت موقت به نخستوزیری مهندس بازرگان از همان ابتدا با تسخیر سفارت مخالف بود.
با این حال، شدت فضای انقلابی و فشار سیاسی گروههای دانشجویی موجب شد این مخالفتها چندان اثربخش نباشد.
با استعفای دولت موقت در پی اشغال سفارت، نخستین شکاف جدی در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی شکل گرفت.
بازنگری در حافظه سیاسی انقلاب
مرور اظهارنظرهای چهرههای مختلف نشان میدهد که پس از چهار دهه، نوعی بازنگری تاریخی در نگاه بخشی از بدنه سیاسی جمهوری اسلامی نسبت به تسخیر سفارت آمریکا در حال شکلگیری است.
اگر در سالهای نخست انقلاب این رویداد بهعنوان «انقلاب دوم» تجلیل میشد، اکنون برخی از همان نسل، آن را آغازگر دورهای از انزوا، تحریم و بیاعتمادی بینالمللی میدانند.
تسخیر سفارت آمریکا هنوز یکی از موضوعات حساس و چندوجهی تاریخ جمهوری اسلامی است؛ رویدادی که از زاویه دید نسل جدید سیاستمداران، بیش از هر زمان دیگری بهعنوان تجربهای برای بازاندیشی در شیوه تعامل با جهان مطرح میشود.
بهنظر میرسد روند «بازخوانی انتقادی انقلاب» با چنین اظهارنظرهایی، بهتدریج در فضای سیاسی ایران جایگاه جدیتری مییابد.
بیشتر بخوانید:
