جمهوریت –تحریریه اجتماعی – زهرا مرندی :
خرید خدمت؛ شایعه یا واقعیت؟
سردار رحمان علیدوست امروز تأکید کرد: «خرید خدمت سربازی شایعه است» و مشمولان غایب و غیرغایب باید وضعیت خود را تعیین تکلیف کنند. او هشدار داد امید بستن به تصویب مقررات جدید برای خرید خدمت، تنها موجب محرومیتهای اجتماعی و محدودیتهایی مانند ممنوعیت استخدام، تحصیل یا خروج از کشور خواهد شد.
تاریخچه خرید خدمت در ایران
• اوایل دهه ۷۰ و سال ۱۳۷۷: نخستین بار به برخی متولدان قدیمیتر اجازه داده شد با پرداخت وجه، کارت پایان خدمت دریافت کنند.
• ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷: در قانون بودجه، مشمولان دارای بیش از ۸ سال غیبت میتوانستند با پرداخت مبالغی متناسب با مدرک تحصیلی، خدمت را بخرند.
• ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴: پیشنهادهای جدید در مجلس و کمیسیون تلفیق مطرح شد، اما دولت و نیروهای مسلح بهدلیل تبعیض و ناکارآمدی با آن مخالفت کردند.
مخالفان چه میگویند؟
• تبعیض طبقاتی: فقط ثروتمندان میتوانند معاف شوند.
• بیاثر بودن تجربه قبلی: خرید خدمت در گذشته موجب کاهش غیبت نشد.
• نیاز نیروهای مسلح: با توجه به شرایط امنیتی کشور، کاهش نیروی سرباز امکانپذیر نیست.
استدلال موافقان
• کاهش بلاتکلیفی غایبان: میلیونها مشمول سالها در سردرگمیاند.
• درآمدزایی برای دولت: پول حاصل از خرید میتواند صرف تأمین تجهیزات و حقوق سربازان شود.
• راهحل واقعگرایانه: به جای زندانی کردن مشمولان غایب در چرخه محرومیت، بهتر است با پرداخت جریمه تکلیفشان روشن شود.
سربازی حرفهای؛ راهی که ناتمام ماند
در مدل «سربازی حرفهای» خدمت اختیاری است و افراد بهعنوان شغل تماموقت با حقوق مشخص به نیروهای مسلح میپیوندند. هرچند این طرح در مجلس بارها مطرح شده، اما بهدلیل هزینه سنگین، نگرانی از کمبود نیرو و شرایط امنیتی منطقهای هیچگاه به اجرا نرسیده است.
سربازان کجا خدمت میکنند؟
بخش عمدهای از سربازان در ارتش، سپاه و فراجا بهکار گرفته میشوند. بخشی دیگر نیز با امریه در وزارتخانهها و سازمانهای دولتی مشغول به کار میشوند؛ از آموزشوپرورش گرفته تا وزارت بهداشت و دستگاه قضایی.
چرا سربازی «اتلاف وقت» تلقی میشود؟
بسیاری از مشمولان معتقدند:
• وقفهای طولانی در مسیر تحصیل و اشتغال ایجاد میشود.
• مهارتهای تخصصیشان بیاستفاده میماند.
• حقوق و مزایای دریافتی تناسبی با هزینههای زندگی ندارد.
در مقابل، مدافعان خدمت وظیفه آن را «مدرسه انضباط و مسئولیتپذیری» میدانند.
جایگزین خرید برای غایبان
• استفاده از طرحهای پارهوقت مانند «انصار».
• معافیتهای قانونی (تحصیلی، پزشکی، کفالت، نخبگان).
• اعزام به امریه در دستگاههای دولتی.
جمعبندی
برخلاف شایعات، خرید خدمت سربازی فعلاً وجود ندارد و مشمولان باید صرفاً از طریق مقررات رسمی سازمان وظیفه وضعیت خود را مشخص کنند. جدل بر سر آینده سربازی همچنان ادامه دارد؛ برخی خواستار حرفهایسازی و کاهش اجبارند و برخی دیگر حفظ ساختار فعلی را ضروری میدانند.
بیشتر بخوانید:
- مدت سربازی به ۱۲ ماه کاهش مییابد
- معافیت جدید و مهم سربازی با عفو رهبر انقلاب
- احتمال اصلاح قانون سربازی تا یک ماه آینده
- ممنوعیت ارائه تسهیلات بانکی به مشمولان غایب سربازی
- واکنش وظیفه عمومی به خبر «سربازی ورزشکاران حرفهای در تیمهای ورزشی غیرنظامی»
- مخالفت شورای نگهبان با کاهش مدت سربازی/ به تعداد تایید صلاحیتشدگان انتخابات اضافه میشود
- پیشنهاد فروش سربازی به مشمولان غایب فعلا مطرح نیست
- خدمت سربازی ۳ ماه کاهش مییابد
- جزییات جذب امریه سربازی دانشگاه تهران
- جزئیات فروش سربازی به زودی اعلام میشود
- مشمولان بالای ۳۵سال،با ۲ فرزند از سربازی معاف شدند
- اجرای یک معافیت جدید سربازی از اول شهریور امسال
- جزییات معافیت سربازی مشمولان بالای ۳۵ سال
- خرید سربازی در بودجه ۱۴۰۴چگونه است؟
- بنر سپاه برای جذب مشمولان با بیش از ۸ سال غیبت سربازی
