جمهوریت –تحریریه بین الملل- مهرداد کاشانی:
چرا اسرائیل قطر را هدف گرفت؟
بر اساس گزارشها، بامداد ۵ سپتامبر ۲۰۲۵ جنگندههای اسرائیلی با عبور از حریم هوایی منطقه، اهدافی نزدیک پایگاه العدید قطر ـ مقر اصلی نیروهای
آمریکایی در خاورمیانه ـ را هدف قرار دادند.
تحلیلگران معتقدند این حمله «پیشدستانه» پاسخی به تحولات ژئوپلیتیکی اخیر بود؛ بهویژه پس از اجلاس سازمان همکاری شانگهای در پکن، که بلوک شرق متشکل از چین، روسیه، ایران و هند همگرایی بیسابقهای را شکل دادند.
به باور ناظران، اسرائیل با این اقدام میخواست واشنگتن را مجبور کند بار دیگر امنیت تلآویو را در صدر اولویتهای خود قرار دهد.
تناقض در واکنش آمریکا
ایالات متحده در برابر این حمله با نوعی دوگانگی آشکار ظاهر شد:
• کاخ سفید بر امنیت پرسنل آمریکایی در پایگاه العدید تأکید کرد.
• وزارت خارجه اقدام اسرائیل را محکوم کرد اما همزمان بر تعهد به قطر و اسرائیل پافشاری نمود.
• در کنگره نیز شکاف میان دموکراتهای طرفدار دیپلماسی و جمهوریخواهان حامی تلآویو آشکار شد.
جهان در برابر دو روایت
این حمله، بازتابی دوگانه در سطح بینالمللی ایجاد کرد:
• بلوک شرق (چین، روسیه، ایران، BRICS): آن را نشانهای از ضعف آمریکا و ناکارآمدی ترتیبات امنیتی غرب دانستند.
• جهان عرب: شورای همکاری خلیج فارس آن را محکوم کرد و کشورهایی مانند مصر و اردن بر ضرورت بازتعریف امنیت عربی و کاهش وابستگی به قدرتهای خارجی تأکید کردند.
• رسانهها: رسانههای غربی بر ضرورت دیپلماسی تأکید داشتند، درحالی که رسانههای شرقی و عربی بر تجاوزگری اسرائیل و عقبنشینی آمریکا مانور دادند.
پیامدهای استراتژیک؛ ضربه به بازدارندگی آمریکا
صرفنظر از اهداف تلآویو، پیامدهای کلان این حمله غیرقابل انکار است:
• بازدارندگی واشنگتن در قلب خاورمیانه تضعیف شد.
• کشورهای منطقه بهدنبال تنوعبخشی به گزینههای امنیتی و نزدیکی بیشتر به چین و روسیه هستند.
• روند گذار به نظم چندقطبی جهانی شتاب گرفت.
جمعبندی: از عملیات نظامی تا تغییر موازنه قدرت
حمله اسرائیل به قطر بیش از آنکه یک اقدام نظامی باشد، پاسخی ژئوپلیتیک به تغییر نظم جهانی است. این حمله نه تنها موقعیت اسرائیل را تقویت نکرد، بلکه بهطور ناخواسته به تضعیف آمریکا و تقویت جایگاه بلوک شرق در نظام بینالملل انجامید.
بیشتر بخوانید:
