جمهوریت –تحریریه بین الملل- امید امیری زنجانی:
خبر چیست؟
طبق گزارش «ولت»، چین تنها در صورتی آماده حضور در مأموریت صلح اوکراین خواهد بود که این نیروها ذیل مجوز سازمان ملل مستقر شوند. واکنشها در اروپا دوگانه بوده است: برخی این حضور را عاملی برای قابلقبولتر شدن طرح نزد روسیه میدانند و برخی بیم دارند پکن از پوشش صلحبانی برای جانبداری از مسکو یا فعالیتهای اطلاعاتی استفاده کند.
همزمان، حدود ۱۰ کشور اروپایی آمادگی اصولی خود را برای اعزام نیرو در صورت توافق صلح اعلام کردهاند. آمریکا نیز اعزام نیروی زمینی را کنار گذاشته و بیشتر بر حمایتهای نظامی، اطلاعاتی و پدافندی تأکید دارد.
چین در معادله اوکراین: از «بیحد و مرز» تا صلحبانی مشروط
روابط پکن و مسکو در سه دهه اخیر پیوسته رو به گسترش بوده است. از بیانیه «شراکت راهبردی» در دهه ۱۹۹۰ تا ارتقای همکاریها به «شراکت جامع برای عصر جدید» در سال ۲۰۲۲ که طی آن از «دوستی بدون مرز» سخن گفته شد، این روابط عمق گرفته است. تجارت فزاینده، مانورهای نظامی مشترک و همسویی در نهادهای بینالمللی شالوده این نزدیکی است.
در عرصه چندجانبه نیز، چین بزرگترین اعزامکننده نیروهای حافظ صلح در میان اعضای دائم شورای امنیت محسوب میشود. پکن این ابزار را برای افزایش اعتبار بینالمللی و نمایش خود بهعنوان «تأمینکننده امنیت جهانی» بهکار بسته است. حالا ورود به پرونده اوکراین – اگر تحقق یابد – ارتقایی کمسابقه از این نقش خواهد بود.
چرا این ابتکار مهم است؟
1. تأکید بر مجوز شورای امنیت یعنی چین تنها با چراغ سبز روسیه وارد خواهد شد.
2. حضور بازیگران غیرغربی، مأموریت صلح را برای کرملین قابلقبولتر میسازد.
3. اما بدبینی در اروپا نسبت به جانبداری پکن از مسکو همچنان قوی است.
موضع محتمل روسیه
روسیه هرگونه استقرار نیروی اروپایی در اوکراین را «مداخله خارجی» خوانده و رد کرده است. بنابراین، مأموریتی با محوریت اروپا/ناتو بعید است مورد پذیرش مسکو قرار گیرد. اما ترکیبی غیرغربی – بهویژه با حضور چین – میتواند برای کرملین هضمپذیر باشد، البته به شرط آنکه توافق نهایی خطوط تماس را مطابق خواستههای تازه مسکو تثبیت کند.
روسیه اکنون بهدنبال فریز منازعه در مناطقی چون دونباس، زاپوریژیا و خرسون است. اگر چنین چارچوبی در مذاکرات پذیرفته شود، مأموریت حافظ صلح سازمان ملل با مشارکت چین برای مسکو جذابتر خواهد بود. وابستگی روزافزون روسیه به چین در حوزههای اقتصادی و فناوری نیز انعطاف بیشتری به کرملین در پذیرش نقش صلحبانی پکن داده است.
آمریکا چه میخواهد؟
واشنگتن بهصراحت گفته است نیروی زمینی به اوکراین اعزام نمیکند و ترجیح میدهد تضمینهای امنیتی در قالب کمکهای نظامی و اطلاعاتی ارائه دهد. موضع مشخصی درباره حضور صلحبانان چینی اعلام نشده، اما با توجه به رقابت ژئوپولتیک واشنگتن و پکن، بعید است آمریکا از چنین حضوری استقبال کند مگر در چارچوبی که نقش اروپا پررنگتر و اختیارات مأموریت محدودتر باشد.
نشست زلنسکی با اروپاییها در آمریکا
چند روز پیش، در ۱۸ اوت ۲۰۲۵ (۲۷ مرداد ۱۴۰۴)، زلنسکی در کاخ سفید با ترامپ و شماری از رهبران اروپایی دیدار کرد. این نشست بر هماهنگی در تضمینهای امنیتی و بررسی سناریوی اعزام نیروهای اروپایی در صورت توافق صلح متمرکز بود. حضور ماکرون و برخی رهبران اروپایی دیگر در واشنگتن نشاندهنده تلاش غرب برای شکلدادن به یک صف متحد در برابر روسیه است.
قدرتگیری چین در این موازنه
ورود احتمالی چین به مأموریت صلح اوکراین چند پیامد مهم دارد:
• پکن کارت جدیدی برای نفوذ در امنیت اروپا به دست میآورد.
• تجربه گسترده چین در مأموریتهای سازمان ملل به آن اجازه میدهد در طراحی مأموریت نقش کلیدی ایفا کند.
• با این حال، بیاعتمادی اوکراین – زلنسکی اخیراً نسبت به حضور چین در میان تضمینکنندگان تردید کرده بود – و حساسیت آمریکا، سقف اثرگذاری پکن را محدود میسازد.
موضع احتمالی ترامپ و پیامدش برای اوکراین
ترامپ پس از دیدار آلاسکا با پوتین، بر ضرورت پیشرفت سریع در مذاکرات صلح تأکید کرده و تهدید به اعمال تحریمها و تعرفههای جدید در صورت بنبست کرده است. او در عین حال از ایده اعزام نیروهای اروپایی و ارائه تضمینهای امنیتی غیرناتویی استقبال میکند و نقش آمریکا را بیشتر در پشتیبانی غیرمستقیم میبیند.
این رویکرد میتواند برای اوکراین دو پیام متناقض داشته باشد: از یک سو امکان تسریع در رسیدن به توافق و دریافت تضمینهای امنیتی بیشتر، و از سوی دیگر خطر پذیرش یک «معامله حداقلی» در صورت ناکامی مذاکرات سریع – معاملهای که ممکن است با خواستههای حداکثری کییف سازگار نباشد.
جمعبندی تحلیلی
۱. چین با مشروطسازی اعزام نیرو به آتشبس و مجوز شورای امنیت، سیگنال یک مداخله «قابل مدیریت» داده است؛ اما بدون رضایت روسیه عملیاتی نخواهد شد.
۲. اروپا آمادهتر از گذشته برای اعزام نیرو است، در حالی که آمریکا همچنان بر پشتیبانی غیرمستقیم تکیه دارد.
۳. روسیه احتمالاً هر نیروی اروپایی صرف را رد خواهد کرد اما به ترکیب غیرغربی با محوریت چین روی خوش نشان میدهد.
۴. قدرتگیری چین در این موازنه، اگر عملی شود، نقطه عطفی در نقشآفرینی امنیتی پکن در اروپا خواهد بود؛ اما بیاعتمادی کییف و حساسیت واشنگتن میتواند مسیر را ناهموار کند.
در یک نگاه کلان، ورود چین به پرونده اوکراین تنها یک مأموریت صلحبانی ساده نیست؛ بلکه بخشی از تغییر معماری امنیت جهانی است. جنگ اوکراین حالا نهفقط میدان زورآزمایی روسیه و غرب، بلکه صحنهای برای تثبیت نقشآفرینی چین در آینده نظم بینالمللی است.
بیشتر بخوانید:
