جمهوریت – مقدمه: جرقه یک نزاع
ماجرا از یک بازنشر ساده آغاز شد؛ یادداشتی در یک رسانه که توسط تسنیم منتشر و خیلی زود حذف شد. کلیدواژهای جنجالی—«لوبیای سحرآمیز»—کافی بود تا رجانیوز آن را نشانهای از «تحقیر خطوط قرمز» تعبیر کند و آتش یک جدال رسانهای روشن شود.
در ظاهر، اختلاف بر سر یک تعبیر بود؛ اما در واقع، این نزاع امتداد همان شکاف قدیمی در نگاه به «مذاکره» بود—شکافی که سالهاست در میان طیفی از نیروهای انقلاب وجود دارد و هر بار در بزنگاهها خود را نشان میدهد.
از نقد تا اتهام؛ وقتی مرزها شکسته میشود
رجانیوز در واکنش اولیه، نهتنها به نقد محتوا بسنده نکرد، بلکه با ادبیاتی تند، آن را به «کمرنگ کردن خطوط قرمز» و حتی هممسیر شدن با تجربههای پرهزینه گذشته تعبیر کرد.
در مقابل، تسنیم نیز به جای مدیریت اختلاف، سطح پاسخ را بالا برد و با طرح اتهاماتی نظیر «رویکرد مشکوک» و «تفرقهافکنی»، عملاً زمین بازی را از یک نقد رسانهای به یک تقابل حیثیتی تبدیل کرد.
این رفتوبرگشتها، خیلی زود از چارچوب یک گفتوگوی درونجریانی خارج شد و به جایی رسید که پای تهدید حقوقی و حتی اقدامات میدانی نیز به میان آمد.
خطای راهبردی رجانیوز؛ تعمیم، تقلیل و تحریک
در این میان، آنچه بیش از همه محل تأمل است، نوع مواجهه رجانیوز با موضوع است.
رجانیوز با تمرکز گزینشی بر یک عبارت و تعمیم آن به کل رویکرد طرف مقابل، عملاً یک تحلیل پیچیده را به یک «دوگانه سادهسازیشده» تقلیل داد: یا با ما هستید یا در حال عدول از خطوط قرمز.
این مدل مواجهه، نهتنها کمکی به روشنتر شدن بحث نمیکند، بلکه زمینهساز سوءبرداشت و التهاب میشود. بهویژه آنکه در متن مورد اشاره، تأکید بر بیاعتمادی به آمریکا و ضرورت هوشیاری در مذاکره نیز وجود داشت—نکتهای که عملاً در روایت رجانیوز نادیده گرفته شد.
نزاعی که خوراک بیرونی شد
یکی از مهمترین پیامدهای این جدال، انتقال اختلافات به سطحی بود که رسانههای معاند بتوانند از آن بهرهبرداری کنند.
وقتی اختلاف نظرهای درونجریانی با ادبیات تند و اتهامی بیان میشود، طبیعی است که طرفهای بیرونی تلاش کنند آن را به «شکاف ساختاری» تعبیر کنند. این دقیقاً همان نقطهای است که اختلاف «روش» به تهدید «تصویر کلان» تبدیل میشود.
تندروی رسانهای؛ بازی در زمین بینتیجه
واقعیت این است که تندروی در حوزه رسانه، حتی اگر با نیت دفاع از اصول باشد، در عمل نتیجه معکوس میدهد.
برچسبزنیهای مکرر—از «تندرو» و «افراطی» گرفته تا «تسلیمطلب»—نهتنها کمکی به اقناع افکار عمومی نمیکند، بلکه موجب فرسایش سرمایه اجتماعی درون جبهه میشود.
اختلاف بر سر مذاکره، یک اختلاف واقعی و قابل بحث است؛ اما تبدیل آن به نزاعهای فرسایشی، عملاً صورت مسئله را پاک میکند.
بازگشت به عقلانیت؛ پایان قابل قبول یک نزاع
در نهایت، هر دو رسانه با حذف مطالب و تأکید بر وحدت، تلاش کردند این بحران را جمع کنند؛ اقدامی که اگرچه دیرهنگام بود، اما نشان داد هنوز امکان بازگشت از مسیرهای پرهزینه وجود دارد.
این عقبنشینی را باید به فال نیک گرفت، اما نباید از این نکته غافل شد که اساساً ورود به چنین نزاعی، خطایی بود که میتوانست از ابتدا رخ ندهد.
اختلاف هست، اما راهش این نیست
اختلاف نظر در هر جریان زندهای طبیعی است؛ آنچه اهمیت دارد، «شیوه مدیریت اختلاف» است.
ماجرای اخیر یک درس روشن دارد:
نمیتوان با ادبیات تند، تحلیلهای تقلیلگرا و تحریک فضای رسانهای، همزمان مدعی حفظ وحدت بود.
اگر قرار است بر سر موضوع حساسی مانند مذاکره بحث شود، این بحث باید در چارچوبی عقلانی، دقیق و به دور از هیجانسازی دنبال شود—نه با استعارههایی که به سرعت به «دوگانهسازی» و «اتهامزنی» ختم میشوند.
و شاید مهمترین نکته همین باشد:
در شرایط پیچیده امروز، هزینه هر کلمهای که شکاف ایجاد کند، بسیار بیشتر از آن چیزی است که در لحظه به نظر میرسد.
- لیست ۲۶۱ نماینده مجلس که از هیات مذاکرهکننده ایران حمایت کردند
- دستور پزشکیان برای حذف شرکتهای پیمانکاری تأمین نیروی کار
- جزئیات پیشنهاد جدید ایران به آمریکا چیست؟
- آخرین وضعیت اجرای متناسب سازی و افزایش حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی
- ناوشکن آمریکایی مانع رسیدن یک نفتکش به بنادر ایران شد
- ادعای عجیب ترامپ درباره پیام ایران به آمریکا
- شعارنویسی تندروها روی درب ساختمان تسنیم
- رونمایی از رقم عجیب اینترنت پرو در بازار سیاه
