کد خبر: ۱۰۰۱۰۵
تاریخ انتشار: ۰۶ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۴:۴۹
در گفت و گو با دکتر سید فواد ظریفی مطرح شد؛
جمهوریت؛
صحبت های دکتر فواد ظریفی درباره محیط کسب و کار در ایران



با سلام .لطفا معرفی کوتاهی از خود و مدرک تحصیلتان و همچنین حوزه فعالیتتان بیان بفرمائید.

سید فواد ظریفی هستم  مدرس دانشگاه در مقطع تحصیلات تکمیلی  که  با مدرک  دکتری کارآفرینی گرایش کسب و کار جدید به مدت 7 سال است که در حوزه کسب و کار و بازاریابی و کارآفرینی در دانشگاه های مختلف مشغول تدریس هستم  و  امیدوارم این مصاحبه برای خوانندگان محترم مثمر باشد.

ـآقای دکتر محیط کسب و کار ایران را چگونه ارزیابی میکنید؟

اقتصاد ایران در رتبه بندی جهانی، از وضعیت و رتبه مناسبی برخوردار است امّا بعضاً شرایط و اتّفاقات پیشبینی نشده، شرایطی را به وجود آورده که سرمایه گذاران، بیم از دست دادن سرمایه و مصرف کنندگان، بیم از دست رفتن ارزش پول را دارند. از این رو از سوی مصرف کننده تلاش برای خرید بیشتر محصولات وجود دارد و این تلاش در زمینه کالاهای ارز پایه بیشتر است و همین تقاضا موجب بالا رفتن قیمتها میشود که از آن به وَرَم اقتصادی یا همان تورّم یاد میشود. در این فضا، ایجاد یک کسب و کار نوپا یا همان استارتآپ شاید تا حدودی دشوار باشد ولی باید این نکته را درنظر داشت که هر اقتصادی شرایط خاص خود را دارد و کسب و کارها با آگاهی از همین شرایط به اقتصاد ایران قدم میگذارند و چنانچه مطالعه دقیقی از شرایط داشته باشند قادرند در همین شرایط به سود های اقتصادی مطلوبی دست یابند .

    البته در ارزیابی شاخصها باید به فاکتورهایی که در رتبه بندی جهانی تأثیر دارد توجه شود زیرا ممکن است رتبه ای بیان شود که خیلی برای مردم ملموس نباشد. پس اگر بخواهیم  رتبهای را بیان کنیم که به واقعیت نزدیکتر باشد، باید تولید ناخالص داخلی را مدنظر قراردهیم. تولید ناخالص داخلی قابل اعتماد و قابل اتکا ترین شاخص اقتصادی کشورهاست که میتواند به صورت دورهای، فصلی و سالانه برای هر کشور یا منطقه، ارزیابی و با سایر کشورها مقایسه شود.

در این ردهبندی اقتصاد ایران پس از اسپانیا و کانادا و بالاتر از تایلند و استرالیا در رتبه هجدهم جهان قرار دارد و رتبه اوّل نیز چین و پس از آن آمریکاست. البته این شاخص هم برحسب دلار و هم برحسب برابری قدرت خرید بیان میشود که همین موضوع، شاخص را واقع گرایانه تر نمودهاست.

ـ اگر بخواهیم  آسیب شناسی فضای کسب و کار در ایران را بررسی کنیم به چه مولفه هایی باید توجه بیشتری شود ؟

به رغم رده بندی در اقتصاد جهانی، شاخصهای کسب و کار حکایت از نزول در برخی حوزهها دارد. مثلاً شاخص تأسیس و راه اندازی کسب و کار، با کاهش همراه بوده است و مقایسه این شاخصها با سایر کشورهای هم گروه ایران، آسیبهای موجود را بیشتر نمایان میکند.

به عنوان مثال هزینه های اخذ مجوّز و تکمیل مراحل تأسیس یک شرکت، هم به لحاظ ریالی و هم به لحاظ زمانی در وضعیت مناسبی قرار ندارد و همین امر، مسیر کارآفرینی و کسب وکار را با مشکل مواجه ساخته است. همچنین بوروکراسی اداری در حوزه صادرات نیز باعث شده تا اشتیاق تولیدکننده برای تولید کالاهای صادراتی کم شود که این مهم، از شاخصه های اقتصاد دولتی ماست و باید از تصدیگری دولت در این حوزه کاسته شود و دولتها صرفاً نقش حمایتی و تسهیل کنندگی داشته باشند.

ـجناب آقای دکتر ظریفی از تولید ملی گفتید به نظر شما چرا ایران برند ملّی شاخصی در سطح جهانی ندارد؟

این سؤالیست که در ذهن همه ما هست. مثلاً پارس الکتریک همزمان با سامسونگ شروع به کار کرد و حتّی قبل از سامسونگ تلویزیون رنگی تولید میکرد ولی چرا حالا سامسونگ، برندهایی مثل سونی، توشیبا و شارپ را به زانو درآورده و پارس الکتریک جایگاهش را از دست داده است؟ یا چرا هیوندای رتبه چهارم جهان است و ایرانخودرو با وجود معافیت از پرداخت  عوارض و تعرفههای گمرکی که محیط انحصاری را برایش فراهم کرده، نمیتواند سرپا بماند.

شاید بتوان دلیل این امر را "فرآیندهای تغییر" دانست. اگر مدیران و کارکنان نتوانند ضرورت تغییر را درک کنند، بهناگاه خود را در میان یک بحران میبینند و اگر نتوانند این بحران را مدیریت کنند، مانند بسیاری از شرکتهای ایرانی در این مرحله زمین گیر خواهندشد. از طرفی انتقال و نوسازی فنآوری را نیز نباید فراموش کرد. این درواقع همان تراژدیای است که برند "ارج" تولید کننده یخچال و فریزر بدان دچارشد. در این وضعیت، برندهای بزرگ مشغول لذّت بردن از وضع انحصار خود هستند و شرکتهای کوچک نیز توان رقابت با آنها را ندارند. نتیجه این امر کاهش کیفیت کالاها و دلسردشدن مشتری خواهدبود و گریزان شدن و ریزش مشتری  باعث نابودی برند ملی میگردد. که متاسفانه نمونه های زیادی در این زمینه وجود دارد.

ـ مگر وضعیت گرایش به برند ملّی در کشور چگونه است که برند ها روند نزولی را طی می کنند؟

در راستای سؤال قبلی باید گفت که گرایش به برند ملّی، از تولید ملّی قوی و با کیفیت نشأت میگیرد. یکی از دلایل عدم رشد برند ملّی، بیماری هلندی است که شاید کمکم باید آن را بیماری ایرانی نامید. ورود بی حساب و بی دریغ پول ناشی از فروش نفت و گاز و مواد خام معدنی دیگر به اقتصاد غیر مولّد، موجب تورم میشود چنانکه تاکنون نیز اتفاق افتادهاست. از طرفی، این امر موجب کاهش رقابت پذیری میشود و باید گفت، شرکتهایی که از دوپینگ نفتی استفاده میکنند، خیلی نمیتوانند در صحنه نفسگیر مسابقات برندهای مختلف جهانی دوام بیاورند. از طرفی تولید آنها نمیتواند از کیفیت بالایی برخوردار باشد لذا مصرف کننده داخلی را نیز به سمت مصرف کالای خارجی سوق میدهد. لازم به ذکر است جمعیت 80 میلیونی برای هر اقتصادی یک بازار مهیج و بالقوه است که متأسفانه با عدم رفع نیاز مشتریان داخلی، مشتریان، ناراضی شده و به سمت برندهای خارجی گرایش پیدا میکنند. فراموش نکنید که روزگاری همه ما با افتخار از یخچال ارج استفاده میکردیم ولی حالا این برند چه جایگاهی دارد؟

ـ جناب آقای دکتر چه راهکاری برای نجات تولید ملی وجود دارد و پیشنهاد شما در این زمینه چیست ؟

    با اعلام سیاستهای اقتصاد مقاومتی از سوی مقام معظم رهبری، امید آن میرود که فضای کسب و کار کشور روند رو به رشدی را در پیش بگیرد. ایشان در این سیاستها، بر صرفه جویی و مدیریت هزینههای عمومی بهویژه هزینه ها و مخارج دولت تأکید داشته اند که این امر موجب بهبود ساختارها و در نهایت شفاف سازی اقتصادی  میشود. حال تا چه اندازه فرمایش ایشان در این زمینه عملی شده است را باید از مسئولان امر پرسید. البته لازم به ذکر است که فعالیتهایی در زمینه های کارآفرینی، توسعه، شفافسازی و کاهش زمینهه ای فسادزا توسط نهادها و دولتها انجام شده تا دستور رهبری معظم انقلاب نادیده انگاشته نشود  زیرا راه نجات اقتصاد کشور در این شرایط رکود تورمی و تحریمی، همین تئوریهای بومی میباشد که رهبر فرزانه نیز به همین دلیل نامگذاری سالهای اخیر را حول محور اقتصاد مقاومتی و تولید ملی  درنظر گرفتهاند که امیدوارم گوش شنوا و یک عزم ملی در این زمینه بوجود آید چرا که تئوری اقتصاد مقاومتی یک رویکرد مترقی و راه نجاتی   متناسب با شرایط تحریمی موجود است .

ـ  جناب آقای دکتر ظریفی حال که بحث به اقتصاد مقاومتی وارد شد ، در زمینه اقتصاد مقاومتی، چه میزان رشد داشتهایم؟

 نمیتوان گفت رشد نداشتهایم و در عین حال نمیتوان گفت همه افقهای مدنظر رهبر معظم انقلاب تحقق یافته است چراکه اگر محقق شده بود، رهبری هرساله این شعار را برای سال انتخاب نمیکردند. قطعاً راه نجات اقتصاد در گرو تحقق این شعار است. مثلاٌ در تولید نهاده های وارداتی قراربود خودکفا باشیم ولی علیرغم کارهای انجام شده هنوز به طور کامل محقق نشده و بعضاً در مواردی عجیب، شاهد ورود چوب بستنی و یا بیل و کلنگ و غیره هستیم که شاید این موارد نشان از زاویه اساسی و عدم درک صحیح مسئولین امر به مفاد این نظریه مترقّی داشته باشد.

البته نقش تحریم را نیز باید درنظر گرفت زیرا هدف اقتصاد مقاومتی افزایش قدرت مقاومت و کاهش آسیب پذیری اقتصاد کشور از طریق همکاری بین المللی جهت توسعه و دیپلماسی اقتصادی بوده ولی متأسفانه در حال حاضر بیشتر ظرفیت دیپلماسی کشور صرف مباحث سیاسی و تهیه پادزهر تحریمهای آمریکا میشود تا ایجاد تسهیلات لازم برای توسعه اقتصادی با استفاده از قدرت دیپلماسی.

ـ به عنوان سخن پایانی نقش کسب و کار الکترونیکی در فضای کسب و کار ایران چیست؟

حوزه تجارت الکترونیک، حوزه جدیدی است. فعالان این حوزه، بیشتر نوجوانان و جوانان هستند. سودهای سرشاری در این حوزه نهفته است و البته مخاطراتی نیز دارد که اگر به خوبی مدیریت شود مزایای زیادی برای اقتصاد ایران خواهدداشت. بسیاری از کسب و کارهای شکل گرفته در شبکهه ای اجتماعی و همچنین تغییر شرایط توزیع و واسطه گری در سالهای اخیر با توجه به این حوزه، تغییرات بنیادین داشته که این امر با توجه به اقتصاد مقاومتی باید به آن به عنوان یکی از حوزه هایی نگاه شود که تسریع کننده و تسهیل کننده شرایط کسب و کار است.
با تشکر از اینکه وقت خود را در اخیار اینجانب قراردادید .
موفق باشد . ان شا الله    
برچسب ها: کار ، ایران ، بیکاری
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
روی خط خبر